Phụ gia thực phẩm là gì? Quy định về phụ gia thực phẩm [2024]

Phụ gia thực phẩm ngày nay được sử dụng phổ biến để bảo quản thực phẩm, chế biến tăng thêm màu sắc và hương vị. Bên cạnh những phụ gia thông thường không gây hại cho sức khỏe vẫn còn nhiều chất phụ gia khi sử dụng không đúng cách, không đúng liều lượng có thể dẫn đến ngộ độc hoặc tử vong. Việc sử dụng phụ gia này phải tuân thủ theo những quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm. Trong bài viết này VSATTP sẽ tìm hiểu chi tiết về phụ gia thực phẩm.

Phụ gia thực phẩm là gì? Quy định về phụ gia thực phẩm
Phụ gia thực phẩm là gì? Quy định về phụ gia thực phẩm

1. Thế nào là chất phụ gia thực phẩm?

Căn cứ theo quy định Luật an toàn thực phẩm năm 2010 quy định phụ gia thực phẩm là chất được đưa vào thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, có hoặc không có dinh dưỡng với mục đích giữ hoặc cải thiện đặc tính của thực phẩm.

Phụ gia thực phẩm là một chất hoặc hỗn hợp chất được thêm vào thực phẩm trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, kinh doanh, sử dụng thực phẩm nhằm bảo quản thực phẩm, cải thiện đặc tính cảm quan, tăng giá trị dinh dưỡng, tạo màu sắc, hương vị, mùi, độ nhớt, độ xốp, độ cứng, độ kết dính của thực phẩm, hoặc tạo các đặc tính khác của thực phẩm, nhưng không phải là thành phần chính của thực phẩm.

Phụ gia thực phẩm có thể có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp. Phụ gia thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên có thể được chiết xuất từ thực vật, động vật hoặc khoáng chất. Phụ gia thực phẩm tổng hợp được tạo ra bằng phương pháp hóa học.

2. Lợi ích và tác hại của phụ gia thực phẩm:

Lợi ích của phụ gia thực phẩm khi sử dụng hợp lý theo đúng quy định:

  • Giữ cho thực phẩm tươi hơn, có thời gian sử dụng lâu hơn
  • Thay đổi bề ngoài của thực phẩm tăng tính hấp dẫn và ngon mắt
  • Bổ sung một số chất dinh dưỡng bị mất trong quá trình chế biến
  • Sản xuất, chế biến thực phẩm phù hợp với nhu cầu, sở thích, khẩu vị khác nhau.

Tác hại khi sử dụng phụ gia thực phẩm sai cách, quá liều lượng hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc, gây bệnh, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng. Theo các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo nếu lạm dụng phụ gia thực phẩm trong thời gian dài có thể gây ngộ độc mãn tính với các biểu hiện như: ăn không ngon, giảm cân, tiêu chảy, rụng tóc, suy thận mạn tính, da xanh xao, động kinh, trí tuệ giảm sút. Nguy hiểm hơn có thể gây hình thành khối u, ung thư, đột biến gen, gây quái thai ở phụ nữ mang thai…

3. Các loại chất phụ gia có hại trong thực phẩm

  • Chất bảo quản: Chất bảo quản được sử dụng để ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn, nấm mốc và các vi sinh vật khác trong thực phẩm. Một số chất bảo quản có thể gây hại cho sức khỏe, bao gồm:
    • Nitrates và nitrites: Được sử dụng trong thịt chế biến để ngăn ngừa ngộ độc botulism. Tuy nhiên, nitrates và nitrites có thể chuyển hóa thành nitrosamine, một chất gây ung thư.
    • Benzophenone-1: Được sử dụng trong kem chống nắng và một số loại thực phẩm để bảo vệ màu sắc và hương vị. Tuy nhiên, benzophenone-1 có thể gây rối loạn nội tiết và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
    • Sorbic acid: Được sử dụng trong nhiều loại thực phẩm, bao gồm trái cây, rau và đồ uống. Sorbic acid có thể gây kích ứng da và đường tiêu hóa.
  • Chất tạo màu: Chất tạo màu được sử dụng để cải thiện màu sắc của thực phẩm. Một số chất tạo màu có thể gây hại cho sức khỏe, bao gồm:
    • TARTrazine: Được sử dụng trong nhiều loại thực phẩm, bao gồm kẹo, đồ uống và bánh mì. Tartrazine có thể gây dị ứng và hen suyễn.
    • Chất tạo màu đỏ 40: Được sử dụng trong kẹo, đồ uống và một số loại thực phẩm khác. Chất tạo màu đỏ 40 có thể gây dị ứng và hen suyễn.
    • Chất tạo màu vàng 5: Được sử dụng trong kẹo, đồ uống và một số loại thực phẩm khác. Chất tạo màu vàng 5 có thể gây dị ứng và hen suyễn.
  • Chất tạo hương: Chất tạo hương được sử dụng để cải thiện hương vị của thực phẩm. Một số chất tạo hương có thể gây hại cho sức khỏe, bao gồm:
    • Monosodium glutamate (MSG): Được sử dụng để tăng cường hương vị của thực phẩm. MSG có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt và buồn nôn.
    • Aspartame: Được sử dụng làm chất tạo ngọt trong nhiều loại thực phẩm và đồ uống. Aspartame có thể gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt và mệt mỏi.
    • Sodium benzoate: Được sử dụng trong nhiều loại thực phẩm để bảo quản. Sodium benzoate có thể gây kích ứng đường tiêu hóa.

4. Quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm.

4.1 Các chất phụ gia được phép sử dụng:

Để đảm bảo an toàn khi sử dụng phụ gia thực phẩm, Bộ y tế đã ban hành Phụ lục I Thông tư số 24/2019/TT-BYT quy định cho phép sử dụng 400 loại phụ gia thực phẩm, danh mục này hài hòa với các quy chuẩn, quy định quốc tế về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm.

4.2 Điều kiện đảm bảo an toàn đối với phụ gia thực phẩm:

Theo quy định Điều 30 Nghị định 15/2018/NĐ-CP Quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với phụ gia thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh phụ gia thực phẩm phải đáp ứng các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm sau đây:

  1. Đáp ứng các quy định chung về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm được quy định tại khoản 1 Điều 19, khoản 1 Điều 20, khoản 1 Điều 21 Luật an toàn thực phẩm.
  2. Chỉ được phối trộn các phụ gia thực phẩm khi các phụ gia thực phẩm đó thuộc danh mục các chất phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm do Bộ Y tế quy định và sản phẩm cuối cùng của sự phối trộn không gây ra bất cứ tác hại nào với sức khỏe con người; trường hợp tạo ra một sản phẩm mới, có công dụng mới phải chứng minh công dụng, đối tượng sử dụng và mức sử dụng tối đa.
  3. Việc sang chia, san, chiết phụ gia thực phẩm phải được thực hiện tại cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và ghi nhãn theo quy định hiện hành.

4.3 Xử phạt hành vi vi phạm quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm:

Theo quy định tại Điều 13 Thông tư 24/2019/TT-BYT quy định thì vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với sản xuất, kinh doanh, sử dụng phụ gia thực phẩm sẽ bị xử phạt. Cụ thể như sau:

  • Bị xử phạt theo quy định tại Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 04 tháng 9 năm 2018 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm và các văn bản khác có liên quan.
  • Trường hợp hành vi vi phạm có tình tiết tăng nặng theo quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính thì người có thẩm quyền xem xét, quyết định phạt tiền và tước quyền sử dụng Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm ở mức cao nhất.

>>>>>>> Để hiểu thêm về thế nào là hành vi vi phạm quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm mời các bạn đọc thêm bài viết: Vi phạm trong sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng phụ gia thực phẩm

4.4 Ghi nhãn phụ gia thực phẩm:

Ghi nhãn phụ gia thực phẩm
Ghi nhãn phụ gia thực phẩm

Căn cứ theo Nghị định số 43/2017/NĐ-CP quy định về nhãn hàng hóa nêu cụ thể trên nhãn phụ gia thực phẩm phải công khai những các thông tin sau để người tiêu dùng nhận biết:

  • Định lượng;
  • Ngày sản xuất;
  • Hạn sử dụng;
  • Thành phần định lượng;
  • Hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản;
  • Ghi cụm từ: “Phụ gia thực phẩm”;
  • Thông tin cảnh báo (nếu có).

>>>>>>Xem thêm: Quy định về công bố phụ gia thực phẩm [Mới nhất 2023]

5. Nguyên tắc sử dụng phụ gia thực phẩm

Phụ gia thực phẩm là những chất được thêm vào thực phẩm để cải thiện hương vị, màu sắc, kết cấu hoặc thời hạn sử dụng. Chúng được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp thực phẩm để tạo ra các sản phẩm thực phẩm an toàn, hấp dẫn và bền lâu.

Tuy nhiên, cũng có một số lo ngại về tác động của phụ gia thực phẩm đối với sức khỏe. Do đó, việc sử dụng phụ gia thực phẩm phải tuân theo các nguyên tắc sau:

  • Chỉ sử dụng những phụ gia thực phẩm an toàn: Các phụ gia thực phẩm phải được đánh giá an toàn trước khi được phép sử dụng trong thực phẩm. Đánh giá an toàn được thực hiện bởi các cơ quan quản lý thực phẩm ở cấp quốc gia và quốc tế.
  • Sử dụng phụ gia thực phẩm ở mức độ cần thiết: Phụ gia thực phẩm chỉ nên được sử dụng ở mức độ cần thiết để đạt được mục đích sử dụng. Sử dụng quá nhiều phụ gia thực phẩm có thể gây hại cho sức khỏe.
  • Sử dụng phụ gia thực phẩm theo đúng đối tượng: Một số phụ gia thực phẩm chỉ được sử dụng cho một số đối tượng nhất định, chẳng hạn như phụ nữ mang thai hoặc trẻ em.
  • Công khai thông tin về phụ gia thực phẩm: Thông tin về phụ gia thực phẩm phải được công khai trên nhãn thực phẩm. Điều này giúp người tiêu dùng có thể đưa ra lựa chọn thông tin về thực phẩm họ tiêu thụ.

Việc sử dụng phụ gia thực phẩm một cách an toàn và hợp lý là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

6. Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm khi sử dụng chất phụ gia:

Để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, trong quá trình sản xuất, chế biến có sử dụng chất phụ gia thực phẩm Bộ y tế yêu cầu, nguyên tắc chung trong sử dụng phụ gia thực phẩm phải đảm bảo:

  • Chất phụ gia thực phẩm phải bảo đảm là phụ gia thực phẩm được phép sử dụng quy định tại Thông tư số 24/2019/TT-BYT và đúng đối tượng thực phẩm.
  • Không vượt quá mức sử dụng tối đa đối với một loại thực phẩm hoặc nhóm thực phẩm.
  • Hạn chế đến mức thấp nhất lượng phụ gia thực phẩm cần thiết để đạt được hiệu quả kỹ thuật mong muốn. 
  • Nếu việc sử dụng phụ gia thực phẩm đạt được hiệu quả mong muốn nhưng không có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, không lừa dối người tiêu dùng thì có thể sử dụng phụ gia trong quá trình sản xuất, chế biến và việc sử dụng phụ gia thực phẩm vẫn duy trì giá trị dinh dưỡng của thực phẩm.
  • Chất phụ gia được sử dụng không nhằm mục đích che giấu ảnh hưởng do việc sử dụng các nguyên liệu kém chất lượng hoặc thực hành sản xuất, kỹ thuật không phù hợp…

7. Mọi người cùng hỏi

1. Phụ gia thực phẩm là gì?

Phụ gia thực phẩm là nhóm các chất được thêm vào thực phẩm để cải thiện chất lượng, giữ độ ổn định và tạo ra các đặc tính nhất định cho sản phẩm thực phẩm.

2. Tại sao ngành thực phẩm sử dụng phụ gia?

Ngành thực phẩm sử dụng phụ gia để cải thiện đặc tính về hương vị, màu sắc, độ bền, và giữ cho sản phẩm có chất lượng ổn định qua thời gian.

3. Phụ gia thực phẩm có an toàn cho sức khỏe không?

Các phụ gia thực phẩm được chọn lựa và sử dụng theo quy định nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Các quy định này thường được kiểm soát bởi cơ quan quản lý thực phẩm.

4. Các loại phụ gia thực phẩm phổ biến là gì?

Có nhiều loại phụ gia thực phẩm phổ biến như chất chống oxy hóa, chất tạo ngọt, chất làm đặc, chất chống tạo bọt, và nhiều loại khác nhau tùy thuộc vào mục đích sử dụng.

5. Quy định về việc sử dụng phụ gia thực phẩm tại Việt Nam là như thế nào?

Tại Việt Nam, việc sử dụng phụ gia thực phẩm được quy định chặt chẽ bởi Bộ Y tế và các cơ quan quản lý thực phẩm để đảm bảo an toàn và chất lượng.

Trên đây là những vấn đề cơ bản về phụ gia thực phẩm và những quy định của pháp luật về phụ gia thực phẩm. Nếu có bất kỳ vấn đề thắc mắc các bạn có thể liên hệ Pháp lý thực phẩm ACC để được giải đáp chi tiết và nhanh chóng nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

087.790.7790